Opracowanie statystyczne wyników badań – co obejmuje i jak wygląda

Opracowanie statystyczne wyników badań to droga od surowego pliku z danymi do raportu z wynikami: przygotowanie danych, eksploracja, analizy i raport z tabelami i rysunkami. Wykonujemy je dla studentów i badaczy – poniżej pokazujemy, co dokładnie obejmuje.

Co obejmuje opracowanie statystyczne?

1. Przygotowanie danych – import z Excela, CSV, SPSS albo Formularzy Google, braki danych, przekodowanie odpowiedzi, wskaźniki (np. suma skali z pozycjami odwróconymi).
2. Eksploracja – statystyki opisowe, rozkłady, obserwacje odstające, wykresy.
3. Analizy – dobór testów do hipotez i rodzaju danych, sprawdzenie założeń, testy z wielkością efektu, rzetelność skal, modele (np. regresja).
4. Raport APA – opis metod i wyników, tabele i rysunki zgodne z wytycznymi APA (American Psychological Association, 2020).
5. Kod R – pozwala odtworzyć każdy wynik, co przydaje się zwłaszcza przy publikacji.

Przykładowe raporty: eksploracja zbioru danych (PDF), opis próby i obserwacje odstające w porównaniach grup.

Dlaczego opracowanie zaczyna się od eksploracji?

Pięcioro doktorantów zapisało, ile kubków kawy wypija dziennie: 1, 2, 2, 3 i 12. Średnia wynosi 4, ale typowa osoba pije 2 kubki – tyle wynosi mediana. Jedna osoba z wynikiem 12 podwaja średnią i ponad pięciokrotnie zwiększa odchylenie standardowe. Średnia jest wrażliwa na wartości skrajne, a mediana – nie (Field i in., 2012). Eksploracja wyłapuje też błędy wpisu (np. wiek 250 lat), braki danych i pytania, na które wszyscy odpowiedzieli tak samo.

kawa <- c(1, 2, 2, 3, 12)   # kubki kawy dziennie u pięciorga doktorantów

# 1) statystyki opisowe: średnia, mediana, odchylenie standardowe
round(c(M = mean(kawa), Me = median(kawa), SD = sd(kawa)), 2)

# 2) obserwacje odstające według reguły 1,5 × IQR (jak na wykresie pudełkowym)
boxplot.stats(kawa)$out

# 3) te same statystyki bez obserwacji odstającej
round(c(M = mean(kawa[-5]), SD = sd(kawa[-5])), 2)

# 4) kwartet Anscombe’a: cztery zbiory, prawie te same statystyki
round(sapply(1:4, function(i) {
  x <- anscombe[[i]]; y <- anscombe[[i + 4]]
  c(M_y = mean(y), SD_y = sd(y), r = cor(x, y), b = unname(coef(lm(y ~ x))[2]))
}), 2)

Wynik w konsoli R:

   M   Me   SD 
4.00 2.00 4.53 
[1] 12
   M   SD 
2.00 0.82 
     [,1] [,2] [,3] [,4]
M_y  7.50 7.50 7.50 7.50
SD_y 2.03 2.03 2.03 2.03
r    0.82 0.82 0.82 0.82
b    0.50 0.50 0.50 0.50

Bez osoby z wynikiem 12 średnia spada do 2, a odchylenie standardowe do 0,82. Nie znaczy to, że tę osobę trzeba usunąć. Najpierw sprawdzamy, czy to błąd wpisu, czy prawdziwy wynik, a decyzję opisujemy w raporcie – tak zalecają standardy raportowania (Appelbaum i in., 2018).

Druga lekcja to kwartet Anscombe’a (1973). Cztery zbiory mają po zaokrągleniu tę samą średnią y (7,50), odchylenie standardowe y (2,03), korelację (r = 0,82) i nachylenie prostej (0,50) – a wyglądają zupełnie inaczej.

Dlatego w każdym opracowaniu oglądamy dane, zanim policzymy testy (Wilkinson i Task Force on Statistical Inference, 1999). Więcej o miarach z tego przykładu przeczytasz w hasłach mediana i odchylenie standardowe.

Terminy i ceny

Opracowanie dla studentów trwa zwykle 1–2 dni i kosztuje od 250 zł netto (połowa projektów poniżej 850 zł). Opracowanie do artykułu lub doktoratu trwa przeciętnie 5–10 dni i kosztuje od 750 zł netto. Poprawki po uwagach promotora lub recenzenta są w ustalonej cenie. Szczegóły: cena statystyki do pracy magisterskiej oraz oferta dla badaczy.

Najczęstsze pytania

Czym opracowanie danych statystycznych różni się od analizy statystycznej wyników badań?

Analiza statystyczna wyników to jeden etap – na przykład test hipotezy. Opracowanie obejmuje cały proces: od przygotowania danych po raport. Wybierz je, gdy masz surowe dane i potrzebujesz kompletnego raportu do własnej redakcji.

Co robicie z brakami danych i obserwacjami odstającymi?

Nie usuwamy ich po cichu. Sprawdzamy, ile ich jest i skąd się wzięły, wybieramy sposób postępowania i opisujemy go w raporcie, żeby promotor lub recenzent mógł go ocenić.

Czy dostanę kod R?

W projektach dla badaczy – tak, na życzenie. Kod pozwala odtworzyć każdą liczbę z raportu, co ma znaczenie przy publikacji i pytaniach recenzentów. Studenci dostają raport z tabelami, rysunkami i omówieniem wyników.

Czy opracowujecie wyniki ankiet?

Tak – od importu z Formularzy Google po tabele częstości i rzetelność skal. Szczegóły opisujemy na stronie opracowanie wyników ankiety.

Czy opracowanie statystyczne pracy magisterskiej to napisany rozdział?

Nie. Policzymy wyniki i przygotujemy opis, który dopracujesz w swojej pracy. Autorem pracy zostajesz Ty.